"Það virðist vera heilmikið uppnám vegna tengsla CIA við eiturlyf. Þetta eru kannski fréttir núna, en er mál sem hefur viðgengist í talsverðan tíma. Eiturlyfjasalar eru mjög valdamiklir menn utan Bandaríkjanna. Ef þeir fara fínt í sakirnar þá geta þeir komið ríkisstjórnum til valda eða fellt þær. Þeir hafa peningana. CIA glímir aðallega við verkefni utan Bandaríkjanna. Ef þeir vilja hafa áhrif á stefnu og stjórnmál annarra ríkja þá starfa þeir með eiturlyfjasölum eða fá þá upp á móti sér."
—Ramón Milian Rodriguez [Leslie Cockburn, Out of Control, bls. 152, New York, 1987]
Bank of Credit and Commerce International—BCCI—var stofnsettur í Lúxemborg 1972 (flutti höfuðstöðvarnar til Cayman Islands 1975) og varð fljótlega þjónustustofnun fyrir alla helstu skuggabaldra heimsins. Bankinn var metinn á $20 milljarða 1988, starfrækti 417 útibú í 73 löndum og var talinn sjöundi stærsti einkabanki heims. Meðal viðskiptavina voru Ferdinand Marcos, Saddam Hussein, Manuel Noriega, Adnan Khashoggi (frægur vopnasali), Alan Garcia (fyrrverandi forseti Perú), Abu Nidal (hryðjuverkamaður sem átti 42 reikninga í bankanum), MI 6 og CIA.
Árið 1990 voru 85 starfsmenn BCCI í sex borgum—sjö þeirra mjög háttsettir—kærðir fyrir að stunda kerfisbundinn peningaþvott. Bankinn hafði tekið að sér að láta háar peningaupphæðir renna á milli reikninga eiturlyfjasala í Medellín og stakk 1,5% af hverri færslu í eigin vasa. Bankinn játaði á sig glæpinn og borgaði $15,3 milljónir í sekt.
BCCI stundaði glæpastarfsemi alls staðar. Útibúin í Bandaríkjunum og Kanada tóku við háum peningaupphæðum af glæpamönnum og flugvélar bankans fluttu seðlana til Cayman Islands og Panama. Útibúið í Nígeríu var ómissandi þegar landið, sem þegar var heimsfrægt fyrir svik af öllu tagi, snéri sér að heróínverslun og meiri háttar smygli til Vesturlanda. BCCI sá um greiðslur þegar Pakistan þurfti að kaupa tæki til þess að smíða kjarnorkusprengju og Íran fékk TOW-eldflaugar. Þegar Sýrland keypti Scud eldflaugar af Norður-Kóreu gekk BCCI á milli og líka þegar Kínverjar seldu Saudi Arabíu eldflaugar. Loks mútaði bankinn ríkisstarfsmönnum í Kína, Nígeríu, Panama, Saudi Arabíu, Zimbabwe og víðar [Sjá t.d. bók Johns Kerrys, The New War, New York 1997, en hann var formaður þingnefndar (Senate Subcommittee on Terrorism, Narcotics, and International Operations) sem rannsakaði bankann.].
Bankanum var lokað í júlí 1991 en við munum aldrei fá fulla vitneskju um starfsemi hans. Allt of margir valdamiklir einstaklingar og stofnanir koma þar við sögu til þess að það verði leyft. BCCI hjálpaði t.d. Saddam Hussein að komast yfir viðkvæman tæknibúnað frá fyrirtækjum í Þýskalandi og víðar. Breska leyniþjónustan notaði bankann og tafði sennilega fyrir lokun hans í 15 mánuði á meðan reynt var að fela slóðina. [Þegar hlutlaust fyrirtæki, Prince Waterhouse í London, endurskoðaði bækur BCCI þá vantaði $9,5 milljarða í sjóði bankans. Bresk þingnefnd undir stjórn Lord Justice Bingham rannsakaði bankann og gaf út skýrslu um málið. Áttundi viðauki hennar, sem heitir LEYNIÞJÓNUSTUR, verður leyndarmál þar til árið 2021 eða lengur.] Þegar stjórn Kuwait studdi hryðjuverkahóp Abus Nidals 1987 runnu $60 milljónir í gegnum BCCI og enn hærri upphæð tveimur árum síðar. Loks notaði CIA bankann til að fjármagna skæruliða í Afganistan og Nicaragua. Í stuttu máli, þá var það heilli kynslóð stjórnmálamanna, viðskiptajöfra, bófa og njósnara í hag að allir gleymdu BCCI sem fyrst.
Blaðamaður Newsweek, Meg Greenfield, líkti BCCI málinu við óperusýningu—farsa sem ekki væri auðvelt að átta sig á, bæði sökum fjölda persóna (helmingurinn í dulargervi) og vegna þess að allir hefðu eitthvað að fela: "Í okkar heimi eru það þvegnir peningar, faldir bankareikningar, dulbúinn eignarréttur … Þessir hlutir eru ekki svo ólíkir þeim endalausu blekkingum sem persónur í óperu beita innbyrðis og gagnvart áhorfendum" [Newsweek, 19. ágúst 1991]. Aftur á móti—eins og Meg Greenfield benti á—við lok óperunnar vitum við hvernig allt er í pottinn búið, en eftir mál eins og BCCI kemur einfaldlega út yfirlýsing um að einhverjum hafi orðið á í messunni. Málið er í hálfgerðri þoku og látið danka endalaust … þar til sömu aðilar skjóta aftur upp kollinum í næsta stórmáli. BCCl var líka langt frá því að vera fyrsti eða síðasti fjölþjóðabankinn sem þjónaði glæpamönnum og leynilöggum jöfnum höndum.
Einn skuggalegasti banki allra tíma og fyrirrennari BCC1, Nugan Hand Bank, varð gjaldþrota 1980. Fall bankans byrjaði á sunnudagsmorgni í janúar þegar tveir lögregluþjónar tóku eftir kyrrstæðri Mercedes bifreið á fáförnum vegi í nágrenni Sydney í Ástralíu. Inni í bílnum lá lík annars eiganda bankans, Ástralíumannsins Frank Nugan, og við hlið hans nýr riffill. Í vasa þess látna fannst nafnspjald William Colby, fyrrum yfirmanns CIA, og á bakhlið þess ferðaáætlun hans fyrir væntanlega ferð til Ástralíu. Þeir ætluðu greinilega að hittast. Inni í Biblíu sem fannst í bílnum var listi með nöfnum nokkurra þekktra alþjóðlegra eiturlyfjasala og fleira fólks. Fyrir aftan hvert nafn var skráð fimm til sex tölustafa upphæð í dollurum.
Ef það er rétt að Frank Nugan hafi framið sjálfsmorð þá var það nærri því eins dularfullt og viðskiptaferill hans. Nokkrum klukkustundum áður en skotið reið af gekk hann frá kaupum á sveitasetri sem kostaði $2,2 milljónir. Hann hafði nýlega grennt sig, hætt að drekka og kom fjölskyldu og viðskiptavinum eðlilega fyrir sjónir. Fingraför hans fundust ekki á rifflinum og sumir sögðu að miðað við hvernig allt var í pottinn búið þegar líkið fannst þá hefði þurft fimleikamann til að hleypa skotinu af. Frank Nugan fékk ekki einu sinni að hvíla í friði í gröfinni því tveimur árum seinna þóttist einhver hafa rekist á hann á bar í annarri heimsálfu og líkið var grafið upp. Tannlæknir staðfesti að það hefði sömu tennur og Frank Nugan.
Hinn eigandi Nugan Hand bankans, Bandaríkjamaðurinn Michael Hand, var fyrrverandi Green Beret (grænhúfu) hermaður í Víetnam sem oft státaði sig af að vera starfsmaður CIA. Hann var í London þegar félagi hans féll frá og tók næsta flug til Sydney. Þar boðaði hann aðra yfirmenn bankans á fund og þeir hjálpuðu honum að eyðileggja viðkvæm skjöl í bankanum. Skjöl sem ekki lentu í tætaranum voru borin út um nótt og falin í frystigeymslu slátrara á staðnum. Svo heppilega vildi til að slátrarinn var fyrrverandi liðsforingi í Víetnam og gamall vinur Michaels Hands.
Venjulegt fólk í Ástralíu fær 16 ára fangelsisdóm fyrir að falsa eða eyðileggja bankaskjöl. Þeir sem tóku þátt í þessu lögbroti, auk Michael Hand og þriggja minni spámanna, voru Earl P. Yates, bandarískur flotaforingi á eftirlaunum, Bernie Houghton, fyrrverandi starfsmaður njósnadeildar bandaríska sjóhersins, Ástralíumaðurinn Stephen Hill og Michael Maloney, lögfræðingur sem valdi úr viðkvæmustu skjölin. Þessi sami lögfræðingur hafði skömmu áður fengið stórsekt fyrir að stela húsi af gamalli konu með því að falsa veðskjöl og var grunaður um að smygla heróíni frá Hong Kong, án þess þó að það væri sannað. Michael Hand lét menn vita hvað mundi gerast ef þeir væru ekki samvinnuþýðir og var heldur ekki að skafa af hlutunum: "Eiginkonur ykkar verða brytjaðar í spað og skilað til ykkar í smábútum" [Wall Street Journal, 24. ágúst 1982].
Michael Hand, Bernie Houghton og Earl P. Yates voru allir grunaðir um að vera starfsmenn CIA (sem þeir mótmæltu) og margir telja að bankinn hafi verið settur á laggirnar til að auðvelda leyniþjónustunni að gera það sem leyniþjónustur þurfa að gera: Flytja peninga ólöglega á milli landa, styrkja ákveðna hópa uppreisnarmanna, borga pólitíkusum mútur o.s.frv. En stjórnendur bankans gengu allt of langt á öðrum sviðum og tætarinn sá til þess að við fáum aldrei að vita allan sannleikann.
Nugan Hand Bank hóf starfsemi 1973 og hafði fljótlega 22 útibú víðsvegar um heim. Bankinn þénaði á alls konar ólöglegum viðskiptum, en þó mest á peningaþvotti fyrir heróínsala í Asíu og Ástralíu. Eitt arðvænlegasta útibú bankans var opnað í febrúar 1977 í Chiang Mai, sem er afskekktur bær í Thailandi. Það gæti vafist fyrir sumum að skilja hvernig smábær í fátæku landi getur skilað banka milljónum dollara í gróða, en ljós rennur upp fyrir mönnum þegar þeir átta sig á að Chiang Mai er stærsta markaðstorg ópíumkaupmanna Asíu. Fyrrverandi útibússtjóri Nugan Hands bankans á staðnum, Neil Evans, staðfesti við vitnaleiðslur að milljónir eiturlyfjadollara hefðu runnið í gegn á því sex mánaða tímabili sem hann starfaði í bankanum.
Áströlsk rannsóknarnefnd—Australian Royal Commission fann skjöl sem sýndu að bankinn sendi reglulegar greiðslur fyrir heróíni frá Sydney til Suðaustur-Asíu. Eiturlyfin voru fyrst flutt frá Asíu til Ástralíu og þaðan með gámum til Bandaríkjanna. Bankinn tók hvorki meira né minna en 22% af þessum yfirfærslum í sinn hlut. Einn frægur maður sem notaði bankann þegar hann greiddi áströlsku mafíunni, væntanlega fyrir dóp, var Santo Trafficante (yngri), mafíuforingi í Flórída.
Rannsóknarnefndin gróf upp nöfn fjölda annarra glæpamanna sem skiptu við Nugan Hand og hefði líklega fundið miklu fleiri ef skjöl hefðu ekki horfið. Meðal eiturlyfjakaupmanna má nefna: James Lewis Williams, sem var dæmdur fyrir eiturlyfjasölu 1982; George Chakiro, er nefndin sagði vera á kafi í innflutningi og dreifingu á hassi; Donald William McKenzie, atvinnulaus maður sem ók um á nýjum Mercedes-Benz og hafði verið dæmdur 11 sinnum í tengslum við eiturlyf; Malcolm Craig Ladd, sem, samkvæmt skýrslu nefndarinnar, "hafði verið viðriðinn dreifingu á eiturlyfjum síðan 1972"; James Sweetman, sem var kallaður "meiri háttar eiturlyfjasmyglari"; George Shamoun, handtekinn 1980 fyrir að smygla hassolíu og hafði notað bankann a.m.k. í 17 skipti; Charles Robertson Beveridge, eiturlyfjasmyglari; Barry Graeme Chittem, hasskaupmaður; Murray Don Newman, hasskaupmaður; og Colin Courtney, eiturlyfjasali sem átti $400.000 í bankanum.
Michael Hand sá enga ástæðu til að bíða eftir væntanlegum réttarhöldum og flúði á fölsuðu vegabréfi 14. júní 1980. Með gerviskegg, nýja hárgreiðslu og í fylgd með dularfullum náunga—Bandaríkjamanni (sumir segja starfsmanni CIA) sem hafði komið til Ástralíu mánuði fyrr til þess að skipuleggja flóttann—flaug hann fyrst til Fiji eyja. Þaðan lá leiðin með flugi til Kanada og loks með bíl til Bandaríkjanna. Michael Hand hefur ekki sést síðan [Besta heimild sem til er um Nugan Hand Bank er bók Jonathans Kwitnys, The Crimes of Patriots: A True Tale of Dope, Dirty Money, and the ClA, New York, 1987].
Leynilöggur og eiturlyfjasalar störfuðu saman löngu fyrir daga Nugan Hands Bank og BCCI. Hafa ber í huga að þótt mest hafi verið fjallað um þátt bandarísku leyniþjónustunnar í þeirri samvinnu þá getur það allt eins stafað af því að bandarískt samfélag er miklu opnara en t.d. það breska, þýska eða franska og upplýsingar síast frekar í gegn. Þegar embættismenn gömlu stórveldanna í Evrópu brjóta lög þá fela þeir sig oft á bak við reglur um leynd innan stjórnkerfisins og glæpirnir ná aldrei eyrum almennings. Eiturlyfjasala frönsku leyniþjónustunnar—sem síðar verður vikið að—er ágætt dæmi um hvernig haldið er á spöðunum í þessum ríkjum. En lítum fyrst á hvernig fíkniefnamálin þróuðust áður en leyniþjónustur á Vesturlöndum byrjuðu að dansa tangó við eiturlyfjasala.
Ríki Evrópu þurftu lengi vel ekki að glíma við verulegan eiturlyfjavanda. Öflug miðstýring gerði ríkinu kleift að setja strangar reglur um sölu og dreifingu lyfja og neyslunni var haldið í lágmarki á nítjándu öld og mest alla þá tuttugustu. Það var ekki fyrr en í kringum 1970 að eiturlyfjaneysla byrjaði að keyra úr hófi—og þá kannski ekki í þeim mæli sem margir fjölmiðlar vildu halda fram.
Hlutfallslega hátt verð fíkniefna á þeim tíma bendir til miklu minna framboðs en t.d. á Ameríkumarkaði. Eftir 1990 lék hins vegar ekki nokkur vafi á að eiturlyfjaplágan hafði skotið rótum.
Þróunin í Bandaríkjunum var allt önnur og yfirvöld þar skiptu sér ekki af neyslu kókaíns, ópíum, morfíns eða heróíns fyrr en eftir aldamótin 1900. Læknar, sem á þessum tíma voru flestir algjörir fúskarar með óverulega þjálfun að baki, og lyfjaframleiðendur mokuðu eiturlyfjum í almenning. Konur voru sérstaklega auðveld fórnarlömb og kannanir hafa leitt í ljós að þær neyttu um 65% allra lyfja af ópíumætt. Lyf sem innihéldu ópíum, morfín eða heróín komu í ýmsum verkjastillandi og róandi blöndum, eins og t.d. hóstasafti, svefntöflum, elixír fyrir móðursjúkar konur eða mixtúru fyrir börn sem voru að taka tennur.
Ópíum var líka reykt og það voru kínverskir verkamenn, sjálfir fórnarlömb bresku dópsalanna, sem komu Bandaríkjamönnum á bragðið. Kínverskir verkamenn byrjuðu að streyma til landsins á milli 1850 og 1860 í kjölfar gullæðisins í Kaliforníu og opnuðu ópíumkompur á stöðum þar sem þeir settust að. Fyrst í stað voguðu heimamenn sér ekki einu sinni inn í kínversku hverfin, en þegar fram liðu stundir ánetjuðust þúsundir þeirra ópíum og lágu allan sólarhringinn í móki með Kínverjunum. Læknir í San Francisco, Winslow Anderson, áætlaði 1877 að tíu þúsundir einstaklinga í borginni reyktu ópíum. Hann lýst því hve sjúklegt það væri að sjá "ungar, hvítar stúlkur, sextán til tuttugu ára gamlar, liggjandi hálfberar á gólfum eða bekkjum, reykjandi með ástmönnum sínum."
Eftir nokkurra áratuga svefn á verðinum var svo komið árið 1900 að u.þ.b. einn hverra 200 Bandaríkjamanna var eiturlyfjasjúklingur. Sagnfræðingurinn David Courtwright áætlaði að þjóðin hafi neytt um 140 tonna af löglegu og ólöglegu ópíum árið 1896, en það var 15–20 sinnum meira á hvert mannsbarn en t.d. Þjóðverjar og Ítalir neyttu þetta sama ár. Ríkisstjórnir í Evrópu takmörkuðu framboð sterkra lyfja og þó að þessi samfélög væru vissulega ólík Bandaríkjunum—t.d. mátti búast við að hlutirnir væru töluvert lausari í reipunum í ríki sem tók við milljónum innflytjenda er bjuggu við misjafnan kost—þá sanna þessar tölur samt að eiturlyfjaneysla eykst þar sem eiturlyf eru fyrir hendi. Þetta gæti virst augljóst en hefur greinilega farið fram hjá þeim sem leggja til að eiturlyf verði gerð lögleg og ríkið taki við sölu þeirra.
Yfirvöld og almenningur í Bandaríkjunum áttuðu sig loks á hve illa var komið og notkun hættulegustu lyfjanna var takmörkuð verulega 1906. Eiturlyfjaplágan fjaraði út að mestu leyti og neyslan komst á eðlilegra stig … ef hægt er að tala um slíkt stig þegar fíkniefni eru annars vegar.
Seinni heimsstyrjöldin 1939–1945 var vissulega hörmuleg martröð í þessum jarðneska táradal, en besta tímabil sem hefur komið í baráttunni gegn eiturlyfjum. Nærri því allt gekk í haginn og litlu munaði að ólögleg fíknilyf yrðu minni háttar vandamál eftir stríð. Allt lagðist á eitt. Efnahagslegar þrengingar og breyttir lífshættir vegna stríðsins neyddu flesta neytendur á Vesturlöndum til þess að leggja eiturlyf á hilluna. Þeir sem áttu peninga fundu ekki annað en vafasöm efni, eins og t.d. dauft og hættulegt heróín frá Mexíkó, sem búið var að þynna út. Eiturlyfjasmygl var allt að því útilokað, bæði vegna þess að sigling um höfin var hættuleg og yfirvöld voru stöðugt á verði við landamærin gagnvart njósnurum og hermdarverkamönnum.
Nokkrir óvæntir atburðir urðu til þess að reka síðustu naglana í kistu eiturlyfjasalanna. Mussolini háði persónulegt stríð gegn mafíunni á Ítalíu og tókst nærri því að útrýma henni. Ef þetta eina góðverk Mussolini hefði fengið að standa þá hefði mikilvægan hlekk vantað í eiturlyfjakeðju eftirstríðsáranna. Næst gerðu helstu eiturlyfjasalar Frakklands, Korsíkumenn, þau mistök að styðja leppstjórn nasista í landinu og fengu almenning og stjórnvöld upp á móti sér þegar Frakkland var frelsað. Mikilvægast af öllu var þó að Bandaríkin unnu einn veglegasta sigur sinn á alþjóðavettvangi þegar þau þrýstu á þjóðir Evrópu, sem hernaðarlega stóðu í þakkarskuld við þau, að hætta að selja kínversku þjóðinni eiturlyf. Ástandið byrjaði strax að lagast í Kína og eftir valdatöku Maós 1949 var endanlega skrúfað fyrir allan innflutning. Ræktun valmúa hélt þó áfram á afskekktum stöðum og ópíum var áfram mikið vandamál í sumum fátækum héruðum í Kína.
Árið 1945 voru aðeins um 20.000 heróínsjúklingar í öllum Bandaríkjunum og sennilega var ekki hægt að sleppa betur í landi sem er þúsund sinnum fjölmennara en Ísland. En Adam átti ekki eftir að dvelja lengi í aldingarðinum, því á sama augnabliki og Vesturlönd voru að mestu laus við fíknilyf og bandaríska utanríkisráðuneytið vann góðverk í Kína, þá voru aðrir skammsýnir embættismenn að leggja drög að nýju blómaskeiði á eiturlyfjamarkaðinum.
Fyrstu örlagaríku skrefin voru stigin 1942 þegar leyniþjónusta bandaríska sjóhersins (Office of Naval Intelligence) gekk í eina sæng með mafíunni. Sjóherinn hafði þungar áhyggur af hafnarsvæðinu í New York og óttaðist hryðjuverk erlendra njósnara eða strandhöggsmanna. Mafían, sem stjórnaði verkalýðsfélögunum og þar með flestu við höfnina, var betur í stakk búin en nokkur annar aðili til þess að gæta svæðisins. Hún bauð þjónustu sína og sjóherinn lét leiða sig út í þessa samvinnu, sem í leyniskjölum var kölluð Operation Underworld.
Þetta nýja bræðralag kallaði á samstarf sjóhersins við einn frægasta glæpamann allra tíma, Charles Luciano (skírður Salvatore C. Luciana), sem var þekktari undir nafninu "Lucky" Luciano. Þótt morð og eiturlyf kæmu fyrst upp í huga fólks þegar nafn hans var nefnt þá sat hann í fangelsi á þessum tíma fyrir að reka keðju hóruhúsa. Fyrsta borgun yfirvalda fyrir veitta þjónustu var að flytja hann í betra tukthús í Albany, en þar átti hann hægara um vik að stjórna glæpaveldi sínu. Vistarverur Lucky Lucianos líktust brátt meira herbergi bankastjóra en fangaklefa óbótamanns þar sem hann tók á móti straumi stórglæpamanna, eins og t.d. Meyer Lansky og Bugsy Siegel. Hann var líka heimsóttur af opinberum embættismönnum sjóhersins.
Þegar herir bandamanna réðust inn í Ítalíu sá Lucky Luciano til þess að vinir hans í mafíunni veittu þeim hjálparhönd. Mafían hafði mest áhrif í hafnarborgunum og var í aðstöðu til að spara innrásarliðinu mikla vinnu við undirbúning, njósnir o.s.frv. Frá því augnabliki er herir George S. Patton gengu í land á Sikiley og þar til yfir lauk í baráttunni við heri Mussolinis þá hjálpaði mafian á allan máta.
Frá sjónarhóli Bandaríkjamanna var stríðið á Ítalíu ekki eins einfalt og baráttan við heri fasista annars staðar í heiminum. Þegar halla tók undan fæti hjá Mussolini fóru vinsældir hans óðum minnkandi og sveitir andspyrnuhreyfinga af ýmsu tagi stækkuðu að sama skapi. Kommúnistar voru þar hátt skrifaðir og nutu svo mikilla vinsælda að þeir virtust vera á góðri leið með að vinna væntanlegar kosningar eftir stríð. Þessi velgengni rauðliða fór mjög fyrir brjóstið á valdamönnum í Washington og var litin miklu alvarlegri augum en tiltölulega auðvelt stríð gegn fasistum. Bandamenn kusu því mafíuna yfir kommúnista í baráttunni við fasista og gerðu mafíuna—sem Mussolini hafði nærri því upprætt—að stórveldi á ný.
Bandamenn lögðu undir sig hverja borgina á fætur annarri og fólu mafíunni að halda uppi lögum og reglu á frelsuðu svæðunum! Guðfeður breyttust í borgarstjóra og þeir bókstaflega komust upp með að myrða fólk. Vinur Lucky Lucianos og háttsettasti mafiuforingi á Sikiley, Calogero Vizzini, var gerður að borgarstjóra í Villaba þar sem hann myrti lögreglustjórann á staðnum. Annar maður sem bandamenn héldu í hávegum var Vito Genovese. Hann hafði flúið Bandaríkin þegar Luciano var handtekinn en áræddi vegna bættrar stöðu sinnar að snúa til baka eftir stríð og náði fótfestu í New York á ný. Genovese fjölskyldan er einn öflugasti glæpahringur Ameríku í dag.
Lucky Luciano—sem margir töldu helsta glæpamann Bandaríkjanna eftir að hann skipulagði morð á tveimur keppinautum sínum, Giuseppe Masseria 1931 og Salvatore Maranzano sex mánuðum síðar—fékk að fullu greitt í stríðslok þegar hann var látinn laus úr fangelsi fjörtíu árum fyrir tímann og sendur í útlegð frá Bandaríkjunum á flutningadallinum SS Laura Keen. Skipið lá við festar í Brooklyn, New York, og skömmu fyrir brottförina til Ítalíu gengu fjölmargir bófar um borð til að kveðja. Frank Costello og "gengið frá 107 stræti" (heróínsalar í Harlem) voru meðal gesta í þessari síðustu kvöldmáltíð [Rodney Campbell, The Luciano Project: The Secret Wartime Collaboration of the Mafia and the U.S. Navy. New York, 1977].
Lucky Luciano sat ekki auðum höndum í Evrópu. Hann snéri sér strax að þeirri iðju er hann þekkti best og heróín byrjaði að streyma til Bandaríkjanna á ný. Fyrsti smyglarinn sem tollverðir náðu eftir stríð var Korsíkumaður sem gekk frá skipi í ársbyrjun 1947 með yfir þrjú kg af heróíni. Eftir það fannst heróín með jöfnu millibili í frönskum skipum og flugvélum. Fjöldi heróínsjúklinga í Bandaríkjunum þrefaldaðist á milli 1946 (árið sem Luciano hófst handa) og 1952.
Á þessum árum var mjög auðvelt fyrir glæpamenn að komast yfir heróín því heildsalar á Ítalíu þurftu ekki að gefa upp nöfn viðskiptavina sinna og sumir seldu öllum sem gátu borgað. Þegar lögreglan í Mílanó skoðaði bókhald Egidio Calascibetta 1951—en hann var heildsali sem oft sást í fylgd með Luciano—þá kom í ljós að hann hafði selt glæpamönnum 400 kg afheróíni á fjórum árum. Um svipað leyti viðurkenndi annar ítalskur heildsali að hafa selt stigamönnum 200 kg. Time í London leit ástandið á Ítalíu mjög alvarlegum augum:
Ítalía virðist vera stærsti eiturlyfjaframleiðandi heimsins. Ítalskar lyfjaverksmiðjur geta auðveldlega fengið leyfi til þess að framleiða heróín, sem fræðilega séð fer til lækninga. Mjög stór hluti þessarar framleiðslu rennur í ólöglega farvegi. [Times, 19. september, 1951]
Flestir sem skrifa um eiturlyf eru á einu máli um að bók Ástralíumannsins Alfred W. McCoy, The Politics of Heroin in Southeast Asia, sé eitt allra besta verk sem til er um þau efni. McCoy bendir á að ítalska mafian hafi aldrei verslað með eiturlyf fyrir stríð og hafi ekki byrjað á því fyrr en frændur þeirra voru hraktir frá Ameríku. Lucky Luciano, Giovanni Caputo, Frank Coppola, Nicola Gentile, Joseph De Luca og Antonio Schillaci—allt bófar sem bandarísk yfirvöld sendu til Evrópu—áttu í engum vandræðum með að kenna ítölsku mafíunni smygla og markaðssetja eiturlyf.
Á seinni árum og áratugum hefur hvert stjórnmálahneykslið rekið annað á Ítalíu. Í beinu framhaldi af þeim hræringum hafa leyniskjöl komið upp á yfirborðið sem sýna að Kristilegir demókratar, öflugasti stjórnmálaflokkur landsins eftir stríð, hafði leynilegt samstarf við mafíuna í langan tíma og hélt verndarhendi yfir henni. Yfirvöld á Ítalíu voru því að hluta ábyrg þegar mafían smyglaði heróíni til útlanda. Í stuttu máli, þá blés bandaríska leyniþjónustan lífi í ítölsku mafíuna þegar hún var í andarslitrunum eftir 20 ára slag við Mussolini og ítalska ríkisstjórnin hélt áfram að hlúa að henni eftir stríð.
Atburðarásin á Ítalíu var síðan endurtekin í Frakklandi þar sem hin rómaða French Connection, eins og kvikmyndin fræga hét, sá dagsins ljós í hafnarborginni Marseille. Borgin var í sárum eftir stríð, lífskjör fólks með versta móti og allar helstu lífsnauðsynjar skammtaðar. Marseille var vettvangur mikilla verkalýðsátaka er höfðu áhrif á stjórnmálastöðuna um allt Frakkland og bandaríska leyniþjónustan, CIA, sem réttilega óttaðist valdatöku kommúnista (við verðum að muna að það ríkti kalt stríð), sá sér ekki annað fært en að fjármagna vinveittari stjórnmálaöfl undir borðið. Þetta hefur oft síðan verið viðurkennt opinberlega, t.d. þegar George Kennan svaraði spurningum í bandaríska þinginu 1976.
Valdamestu glæpamenn borgarinnar á þessum tíma voru þeir Guerini bræður, en þeir voru Korsíkumenn og svarnir óvinir kommúnista. Bræðurnir nutu nokkurrar virðingar vegna baráttu þeirra gegn nasistum á hernámsárunum. Þegar breskir njósnarar lentu í Marseille á undan innrásarliðinu földu þeir sig í næturklúbbum Antoine Guerini og yngri bróðirinn, Barthélemy Guerini, var sæmdur orðu fyrir að veita andspyrnuhreyfingunni mikilvæga aðstoð.
Haustið 1947 logaði allt í verkföllum í Marseille og blóðugir bardagar brutust út á milli stríðandi fylkinga. Á því augnabliki tók CIA ákvörðun sem átti eftir að hafa hrikalegar afleiðingar. Alfred McCoy segir:
Njósnarar CIA útveguðu glæpaflokkum Korsíkumanna vopn og peninga til að ráðast gegn verkfallsvörðum kommúnista og áreita helstu verkalýðsforingjana. … Þátttaka Guerini bræðra í að brjóta á bak aftur verkföllin 1947 færði þeim völd og virðingu sem lyfti þeim til æðstu metorða í glæpaheimi Korsíku … það var ekki fyrr en eftir eyrarverkföllin 1950 að Guerini bræður urðu nógu valdamiklir til að sölsa höfnina í Marseille undir áhrifasvæði sitt. Þessi blanda pólitískra áhrifa og að hafa höfnina í vasanum skapaði fullkominn jarðveg til að fjölga heróínverksmiðjunum í Marseille—til allrar lukku á nákvæmlega sama tíma og mafíuforinginn Lucky Luciano var á höttunum eftir nýjum heróínbirgðum. [Alfred W. McCoy, The Politics of Heroin in Southeast Asia, bls. 44–45, New York, 1972]
Eins og fyrr kom fram voru um 20.000 heróínsjúklingar í Bandaríkjunum 1945. Árið 1965 voru þeir orðnir 150.000. Nýjar heróínsendingar komu aðallega frá Luciano glæpagenginu og mafíu Korsíkumanna í Marseille. Franska lögreglan gerði ótrúlega lítið til að uppræta þennan ófögnuð og lyfti vart fingri í tvo áratugi. Í einkaviðræðum við fulltrúa lögreglu annarra landa báru þeir því við aðeiturlyfjaneysla í Frakklandi sjálfu væri óveruleg og því væri lítil ástæða til að eyða fjármunum í vanda sem skattgreiðendur fyndu vart fyrir. Sannleikurinn var kannski ekki alveg svo einfaldur.
Án þess að flíka því mikið þá höfðu frönsk yfirvöld um langan aldur stundað eiturlyfjasölu í nýlendum sínum í Indókína. Frakkar höfðu einkarétt á sölu sextíu tonna af ópíum á ári til 2500 aðila sem starfræktu ópíumgreni. Þessi viðskipti skiluðu ríkissjóði Frakklands um 15% af heildartekjum þeirra í nýlendunum. Á meðan viðskiptin voru lögleg var ópíum flutt til Indókína frá Íran og Tyrklandi, en eftir seinni heimsstyrjöldina fór eiturlyfjasalan í felur og Frakkar leituðu fanga á landsvæði þar sem Laos, Burma og Thailand mætast—í gullna þríhyrningnum.
Eiturlyfjasalan varð enn mikilvægari þegar nýlendurnar byrjuðu að berjast við Frakka og herir þeirra fengu hvergi nærri nóg fjármagn frá stjórnvöldum heima fyrir. Stríðið í Indókína var feikilega óvinsælt í Frakklandi, ekki síst vegna þess að landið hafði ekkert aukafjármagn í kjölfar heimsstyrjaldarinnar til að sóa hinum megin á hnettinum. Alfred McCoy lýsir því hvernig yfirmenn hers og leyniþjónustu Frakka í Indókína snéru sér í málinu:
Málið var leyst með áætlun X, leynilegum eiturlyfjaviðskiptum svo vel földum að aðeins háttsettir franskir og víetnamskir embættismenn vissu um þau … Í sárri þörf fyrir fjármagn lögðu aðilar í leyni- og herþjónustu Frakklands undir sig ópíumsöluna til að fjármagna leynilegar hernaðaraðgerðir í fyrstu Indókínastyrjöldinni. [Alfred W. McCoy, The Po/itics of Heroin, bls. 95]
Ef við lítum aftur yfir tímabilið 1947–1965 þá sjáum við að Bandaríkin voru stærsti markaður heimsins fyrir fullunnið heróín og Asíuríkin notuðu mest ópíum. Verksmiðjurnar í Marseille, sem mafía Lucky Lucianos og Korsíkumenn starfræktu, áttu heimsmet í ólöglegri framleiðslu á heróíni. Til þess að framleiða heróín þarf mikið magn morfíns og það kom aðallega frá tveimur stöðum. Ítalska mafían smyglaði morfíni (basa) frá Tyrklandi og sterkar líkur benda til þess að aðilar innan frönsku leyniþjónustunnar hafi aflað tekna með því að smygla því frá gullna þríhyrningnum. Þegar öllu var á botninn hvolft þá var heróín útflutningsvara sem ekki skaðaði Frakka sjálfa.
Franska leyniþjónustan gekk svo langt að smygla heróíni milliliðalaust til Bandaríkjanna. Þegar tollvörður í Port Elizabeth, New Jersey, skoðaði bíl sem hafði komið með franska skipinu Atlantic Cognac 5. apríl 1971 þá fann hann 96 poka af heróíni, samtals tæplega 50 kg. Eigandi bílsins var Roger Delouette, sem átti 25 ára feril að baki hjá frönsku leyniþjónustunni og yfirvöld höfðu sæmt heiðursmerki—Croix de Guerre. Delouette játaði að hafa fengið heróínið ásamt nauðsynlegu fjármagni beint frá yfirmanni leynilögreglunnar (SDECE) í París, Paul Fournier.
Frönsk yfirvöld vildu að sjálfsögðu ekki viðurkenna að neitt af þessu væri satt, en gerðu samt sitt besta til þess að koma í veg fyrir að málið væri rannsakað. Delouette tók tvö lygapróf og var talinn segja satt í báðum. Meira máli skipti þó að fyrrverandi yfirmaður í frönsku leyniþjónustunni og sendiherra í Uruguay, Roger Barberot, staðfesti í viðtali að Delouette væri fyrrverandi starfsmaður hans. Hann staðfesti líka þátttöku SDECE í eiturlyfjaviðskiptum [Peter Hoffman, Tiger in the Court, bls. 221–240, Chicago, 1973].
Heróín er skelfilegt lyf. Rannsóknir á fjölda heróínsjúklinga hafa leitt í ljós að flestir einstaklingar sem taka lyfið oftar en sex sinnum verða þrælar þess. Einn fyrrverandi heróínsjúklingur lýsti því best er hann sagði: "Heróín er fullkomin neysluvara … hin endanlega vörutegund. Engar fortölur nauðsynlegar. Viðskiptavinurinn lætur sig hafa að skríða í ræsinu til að grátbiðja um það."
Frakkar vöknuðu sjálfir við vondan draum í kringum 1970. Öllum á óvart þá neyddist her landsins allt í einu til að hafna fjórum sinnum fleiri ungmennum en áður vegna heróínneyslu. Sjúklingum meðal ungmenna—og hér var um að ræða einstaklinga af mið- og yfirstétt en ekki aflögufólk eða útlendinga—virtist hafa fjölgað um 400% á aðeins fjórum árum. Yfirvöld voru fljót að taka í taumana. Allt í einu, eins og hendi væri veifað, vissi lögreglan um aðsetur fjölda eiturlyfjasala og hvar verksmiðjur þeirra voru staðsettar! Fjöldahandtökur hófust og heróínveldið í Marseille var ekki svipur hjá sjón eftir hreinsanir lögreglunnar.
Eftir seinni heimsstyrjöldina fluttu milljónir bandarískra blökkumanna frá suðurríkjunum til stórborganna í norðri. Margir áttu mjög erfitt með að aðlaga sig framandi kringumstæðum og fá arðbæra atvinnu. Svertingjar höfðu lítil pólitísk áhrif og flestir sáu því ekki ástæðu til þess að eyða kröftunum í að berjast fyrir félagslegu jafnrétti. Margir ungir blökkumenn kusu að búa til sinn persónulega heim þar sem djass og eiturlyf réðu ferðinni. Þeir voru "töffarar" sem trúðu á sína eigin sköpunargleði og taumlausar nautnir augnabliksins.
Árið 1965—eða um sama leyti og Sámur frændi byrjaði að fjölga í liði sínu í Víetnam fyrir alvöru—var heróínneyslan í Bandaríkjunum aðallega bundin við hverfi fátækra svertingja. Kannanir sýndu að í sumum hverfum höfðu 15–30% ungra blökkumanna reynt heróín. Nokkrum árum síðar ríkti orðið svipað ástand í röðum bandarískra hermanna í Víetnam. Alfred McCoy segir:
Um mitt ár 1971 áætluðu læknar bandaríska hersins að 10–15% eða 25.000 til 37.000 óbreyttra hermanna sem þjónuðu í Víetnam notuðu heróín … 22% höfðu reynt það a.m.k. einu sinni. [Alfred W. McCoy, The Politics of Heroin, bls. 221]
Eftir allt sem á undan er gengið þá kemur sjálfsagt engum á óvart að heyra að heróínið sem flæddi yfir Suður-Víetnam kom frá gullna þríhyrningnum og var flutt inn af æðstu valdamönnum landsins þ.e.a.s. svokölluðum bandamönnum Bandaríkjanna! Til að bæta gráu ofan á svart þá var því oft smyglað með hjálp CIA og frönsku leyniþjónustunnar. Ngo Dinh Nhu, sem var bróðir sitjandi forseta, Ngo Dinh Diem, var meðal fyrstu manna til að flytja inn hrátt ópíum til Saigon. Hann notaði til verksins flugvélar First Transport Group, sem að öðru jöfnu fluttu vörur og njósnuðu fyrir CIA, og vélar Air Laos Commerciale.
Allir sem vettlingi gátu valdið bættust brátt í hóp eiturlyfjasalanna: Flugher landsins, sem var undir stjórn Ky varaforseta, en bandarísk þingnefnd ásakaði hann 1968 um að hafa misnotað aðstöðu sína með því að "fljúga með ópíum frá Laos til Saigon"; flotinn, sem heyrði undir Thieu forseta (arftaka Ngo Dinh Diem); og loks lögreglan sjálf, sem Khiem forsætisráðherra stjórnaði.
Hagkerfi Suður-Víetnam hafði smám saman verið að hnigna á stríðsárunum og tekjur landsins komu aðallega frá stríðsrekstri Bandaríkjamanna og í formi styrkja frá þeim. Innanlands voru hins vegar mútur, smygl og glæpir arðvænlegustu atvinnuvegirnir. Í þessu einkennilega hagkerfi voru æðstu ráðamenn landsins spilltastir og græddu allra manna mest. Lögregla landsins hélt ekki lengur uppi lögum og reglu heldur kúgaði fólk og heimtaði af því peninga. Bátar og flugvélar hersins máttu ekki vera að því að berjast vegna anna við að smygla gulli og ópíum.
Sjálfur tollstjórinn, Nguyen Van Loc, seldi stöður hjá embættinu á þeim stöðum sem smyglið keyrði úr hófi og menn borguðu tollvörðum mestar mútur! Tollstjórinn útvegaði líka frænku sinni flugfreyjustarf hjá Royal Air Lao og lét hana smygla fyrir sig feikilegu magni af ópíum og gulli. Farangur hennar var aldrei skoðaður, þ.e. þar til bandarískir embættismenn kröfðust þess í desember 1967 og þá komu 200 kg af ópíum upp úr töskunum. Royal Air Lao flaug margar ferðir í hverri viku á milli höfuðborgar Laos, Vientiane, og Saigon.
Eins og hundur eltir skottið á sjálfum sér þá virðist tilveran oft ganga í hringi. Heróín og ópíum gegndu geysilega stóru hlutverki í stríðinu í Víetnam. Heróín lamaði bandaríska herinn að hluta og setti á valdastólana menn sem enginn gat borið virðingu fyrir eða treyst. Kaldhæðnislegast við allt þetta mál var sú staðreynd að heróínið kom frá mönnum sem bandaríska leyniþjónustan hafði stutt við bakið á árum saman.
Þegar Maó náði völdum í Kína 1949 hröktust hersveitir Chiang Kai-sheks inn í skóglendi Burma (Myanmar). Til þess að afla tekna neyddu þeir smábændur á svæðinu til þess að hefja ópíumrækt í stórum stíl. Yfirmaður skæruliðana lengst af hét Khun Sa og undir stjórn hans framleiddi þessi hópur um 100 tonn af heróíni á ári (úr 1000 tonnum af ópíum) í 30 ár.
Samkvæmt traustum heimildum hefði Khun Sa og félagar aldrei getað framleitt og flutt slíkt magn án aðstoðar CIA. Leyniþjónustan, sem vildi styrkja þessa andstæðinga kommúnista, lagði til bæði þyrlur og flugvélar, t.d. Air America, er gerði þeim kleift að losa sig við mikið magn eiturlyfja sem áður þurfti að flytja með múldýrum eða ösnum. Áratug síðar vopnaði CIA Hmong ættbálkinn í Laos til að berjast við Lao kommúnista, en ættbálkurinn byggði afkomu sína á ópíumrækt og færði út kvíarnar með hjálp CIA.
Vissulega hljómar atburðarás af slíku tagi ótrúlega í eyrum fólks, en þetta eru staðreyndir sem varla nokkur maður mótmælir í dag og vikið er að í fjölda heimilda, t.d. í nýrri bók Johns Kerrys, The New War, en hann var í 10 ár formaður nefndar á Bandaríkjaþingi sem skoðar mál af þessu tagi og veit sennilega meira um eiturlyfjasala og hryðjuverkamenn en nokkur annar stjórnmálamaður. [John Kerry, The New War, bls. 58–59, New York 1997. Sjá einnig bækur Alfred W McCoy, The Politics of Heroin, og Jonatan Kwitny, The Crimes of Patriots] Jonatan Kwitny, einn af ritstjórum Wall Street Journal, vitnar til fjölda embættismanna varðandi samvinnu CIA við eiturlyfjasala í bók sinni, The Crimes of Patriots. Þar er m.a. vitnað í blaðafulltrúa fíkniefnalögreglunnar, Wilfred P. Deac, sem sagði: "Verkefni þeirra fólst í að fá fólk til að berjast gegn kommúnistum, ekki að stöðva eiturlyfjaviðskipti." Joe Neillis, starfsmaður rannsóknardeildar þingsins, bætti við: "CIA hjálpaði við flutning á sterku, ódýru heróíni til Víetnam … frá norðurhéruðum Burma." Og fulltrúi fíkniefnalögreglunnar í Austurlöndum fjær, John O'Neill, sagði loks:
"Fólkið sem þeir fengust við þarna bjó við efnahagskerfi sem byggðist upp á ópíum. Þeir fengust við KMT (skammstöfun á Kuomintang—skæruliðum Chiang Kai-sheks) og KMT var viðriðið heróín. Ég er ekki í nokkrum vafa um að Air America var notað til þess að flytja ópíum."
Alfred MacCoy fékk tækifæri, 2. júní 1972, til þess að lýsa ástandinu í eiturlyfjaheimi Suðaustur-Asíu fyrir bandarískri þingnefnd. Hann hafði ferðast um svæðið í 18 mánuði og rabbað við fjölda málglaðra eiturlyfjasala. Auk þeirra er áður hafa komið við sögu þá talaði McCoy við Frakka sem stunduðu heróínverslun frá gamalli tíð og háttsetta menn í stjórnum Laos, Thailands og SuðurVíetnam. Eitt háttsettasti herforingi Laos, Ouane Rathikoune, viðurkenndi í þriggja stunda viðtali að hafa stjórnað allri ópíumverslun í norðvestur héruðum Laos síðan 1962. Hann átti líka stærstu heróínverksmiðju Laos sem framleiddi um þrjú tonn á ári. Annar herforingi í Laos, Vang Pao, stjórnaði ópíumversluninni í norðaustur héruðunum og hersveitir hans fengu fjármagn frá CIA. Þá var helsti hernaðarráðgjafi Thieus forseta, Dan Van Quang, afhjúpaður sem afkastamesti dópsali Suður-Víetnams.
Í stuttu máli tjáði McCoy þingmönnum:
Um gjörvallt fjalllendi gullna þríhyrningsins hefur CIA stutt málaliða, uppreisnarmenn til hægri og herskáa ættbálkaleiðtoga sem stunda eiturlyfjaviðskipti. Og í Thailandi hefur CIA náið samstarf við herskáa hópa kínverskra þjóðernissinna sem flytja út 80–90% af feikilegri ópíumrækt norðurhéraða Burma og framleiða fyrsta flokks heróín til útflutnings á Bandaríkjamarkað.
Eins og fyrr sagði voru um 150.000 heróínneytendur í Bandaríkjunum 1965. Skömmu síðar var fjölgað í liði þeirra í Víetnam upp í hálfa milljón hermanna og það er örugglega engin tilviljun að 1971 hafði heróínneytendum í Bandaríkjunum fjölgað í um 500.000. Samt hafði dregið úr innflutningi eiturlyfja frá Frakklandi.
Sagan er sífellt að endurtaka sig. Þegar Rússar réðust inn í Afganistan fjármögnuðu innfæddir skæruliðar (mujahedin) baráttu sína með eiturlyfjaverslun og ríkisstjórnir Bandaríkjanna og Pakistan grófu höfuðin í sandinn. Eins og Paul Stares segir í Global Habit: "Að stemma stigu við eiturlyfjum var greinilega minna áríðandi en að uppfylla æðri hernaðar- og landfræðileg markmið." Frelsishetjurnar í Afganistan héldu áfram—þrátt fyrir hátíðlegar yfirlýsingar um hið gagnstæða—að framleiða eiturlyf eftir að Rússar og leppar þeirra heyrðu sögunni til og hófu nýlega að fullvinna heróín. Þeir hafa líka fundið upp þá óvenjulegu smyglaðferð að þjálfa kameldýr í að þramma ein klyfjuð eiturlyfjum frá landamærum Afganistans yfir fjalllendi Írans, en klerkaveldið dæmir eiturlyfjasmyglara tafarlaust til dauða þegar þeir nást.
Ekki er enn ljóst að hve miklu leyti skæruliðar í Nicaragua fjármögnuðu baráttu sína með eiturlyfjasölu eða hvaða hjálp þeir fengu. Allar upplýsingar sem Bandaríkjaþing aflaði sér um þau efni voru læstar niður og merktar "leyndarmál." John Kerry getur því ekki nefnt nöfn í The New War, en fullyrðir samt sem áður í fyrstu málsgrein bókarinnar að aðilar á vegum Bandaríkjastjórnar hafi stutt kontra-skæruliðana með því að "greiða fyrir flutningi ólöglegra eiturlyfja inn í Bandaríkin."
Lítil furða þó að "stríðið" gegn eiturlyfjum gangi treglega.