[30. júní 2010]
Bethesda, Maryland
Bandaríkjunum
30. júní 2010
Hæstvirtur forsætisráðherra.
"Þótt tímabundin óvissa ríki um endanlega niðurstöðu dómstóla er mikilvægt að stöðuleiki á fjármálamarkaði verði áfram tryggður," segir í upphafi yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um þau fyrirmæli sem Seðlabanki Íslands og Fjármálaeftirlitið gaf fjármálastofnunum í dag að höfðu samráði við þær um viðbrögð við úrskurði Hæstaréttar um gengisbindingu höfuðstóls krónulána.
Arnór Sighvatsson, aðstoðarseðlabankastjóri, og Gunnar Andersen, forstjóri Fjármálaeftirlitsins, létu undir höfuð leggjast að útskýra í inngangsorðum sínum á blaða- og fréttamannafundi um fyrirmælin í hverju meint "óvissa" felst. Augljóslega varðar hún ekki lögmæti gengisbindingar höfuðstóls krónulána sem Hæstaréttar úrskurðaði að bryti gegn lögum nr. 38/2001.
"Með tilmælum sínum eru eftirlitsstofnanirnar að lýsa því yfir að það sé eindreginn skilningur þeirra […] að í tilfellum þar sem lánasamningur hefur verið dæmdur ólögmætur skuli uppgjör og endurgreiðslur taka mið af 18. og 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, nema aðilar semji um annað," sagði Arnór. Um það ríkir engin "óvissa" enda kveða lögin skýrt á um það.
Eftir stendur þá atriði sem Már Guðmundsson, seðlabankastjóri, tjáði sig um 23. júní sl. á forsendum sem varða ekki lögfræðileg álitamál heldur hagfræðilega skilgreiningu á hugtakinu "vextir" annars vegar og "gengisáhætta" hins vegar. Hér vísast til eftirfarandi umsagnar seðlabankastjóra sem höfð var eftir honum á pressan.is:
Bætir hann við að aldrei hefði verið lánað með þessum vöxtum án gengis- eða verðtryggingar, hvorki á þeim tíma sem lánin voru veitt né nú.
Í bréfi mínu til seðlabankastjóra dags. 26. júní sl., með afritum til forstjóra Fjármálaeftirlitsins og alþingismanna, gerði ég eftirfarandi athugasemd við umsögn hans:
"[Umsögnin] byggir á misskilningi […]
Gengistrygging krónulána varðar gengisáhættu tengda erlendum lánum sem lánveitendur taka til að fjármagna krónulán sín.
Vextir á slíkum krónulánum jafngilda því endurgjaldi sem lánveitendur telja sig þurfa til að greiða vexti af viðkomandi erlendum lánum ásamt innlendum kostnaði og hagnaði af lánaviðskiptunum.
Endurgjaldið felst í nafnvöxtum krónulána en gengisáhætta er allt annars eðlis; að óbreyttu gengi hefur gengisbinding krónulána engin áhrif en vextir reiknast skv. lánasamningi.
Íslenzk fjármálafyrirtæki baktryggja sig gegn gengisáhættu dags daglega, en baktrygging kostar peninga.
Með gengisbindingu krónulána var gengisáhætta yfirfærð á lántakendur þrátt fyrir krystaltært bann gegn því í lögum nr. 38/2001.
En um leið tóku lánveitendur aðra áhættu: að íslenzkir dómstólar yrðu kvaddir til að staðfesta brot þeirra á umræddum lögum."
Varðandi hlutverk Fjármálaeftirlitsins við þessar aðstæður bætti ég m.a. við eftirfarandi:
"Úrskurður Hæstaréttar breytir engu um þann vaxtamun sem fjármálafyrirtæki töldu viðunandi að óbreyttu gengi.
Það eina sem breytist er að gengisáhætta sem var yfirfærð ólöglega á lántakendur lendir nú á viðkomandi lögbrjótum.
Yfirfærsla gengisáhættunnar á lántakendur með hækkun umsaminna vaxta jafngildir gengisbindingu krónulána.
Og hunsun viðkomandi ábyrgðaraðila á ákvæðum laga nr. 38/2001 og stöðu Hæstaréttar í íslenzku stjórnkerfi."
Virðingarfyllst,
Gunnar Tómasson, hagfræðingur