VALD.ORG: HITLER

3. Foringinn birtist

Hitler tæplega 11 mánaða og Hitler skömmu fyrir endalokin. "Hann var algjörlega laus við hik og hömlur," lýsti Alan Bullock honum. "Hann var maður án tengsla við heimaslóðir eða fjölskyldu; maður sem játaði engu tryggð, var óbundinn öllum siðvenjum og bar enga virðingu fyrir Guði né mönnum.

Margir rithöfundar hafa skrifað um Hitler og líf hans. Lesendum sem kynnu að hafa áhuga á frekari upplýsingum er bent á þessar heimildir. Hins vegar verður ekki komist hjá að rifja upp nokkur æviatriði hér sem varpa birtu á það er síðar gerðist.

Adolf Hitler fæddist 20. apríl 1889 í austurrískum smábæ og var sonur tollheimtumanns. Stöðugt flakk á fjölskyldunni varð til þess að Hitler sótti marga skóla í æsku. Í einum þeirra (í Linz 1900–1904) varð hann fyrir miklum áhrifum af prófessor Leopold Pötsch, sem var sérstaklega mælskur stuðningsmaður Þýskra þjóðernissinna og gyðingahatari. Eins og áður hefur komið fram, þá aðhylltust þjóðernissinnarnir mannkynbótafræðin. Á þessum tíma var Hitler einnig reglulega farinn að lesa dagblað í Linz sem var mjög andsnúið gyðingum.

Eftir að skólagöngunni lauk eyddi hann nokkrum árum að geðþótta (samdi m.a. drög af óperu sem átti að gerast á Íslandi!) og dvaldi í Linz og Vínarborg. Árið 1908, þá alfluttur til Vínarborgar, gerir hann aðra misheppnaða tilraun sína til að fá inngöngu í Listaakademíuna.

Samkvæmt því sem Hitlers segir sjálfur í Mein Kampf, sat hann löngum stundum á Hirðbókasafninu (Hofbibliothek) áður en hann yfirgaf Vínarborg 1913 og grúskaði í ýmsum fræðum. Stjórnmál, hernaður og hagfræði (og margar blöndur af þessum þremur) tók þó brátt hug hans allan.

Vegna þess hve sjaldan hann nefnir nöfn bókanna sem hann las er erfitt að segja til um með vissu hverjir móta skoðanir hans. En við höfum vísbendingar. Hugmyndir Hitlers og franska sálfræðingsins Gustave Le Bon (1841–1931) eru svo áþekkar, að nær fullvíst verður að telja að hann hafi lesið bók Le Bon, Psychologie des Foules, sem var þýdd á þýsku 1908 og nefnd Psychologie der Massen (Sálfræði fjöldans) og var fáanleg í Hirðbókasafninu það sama ár. Hitler hefur örugglega lesið ofstækisfræði Gobineau. Og Dietrich Eckart, náinn vinur og einn af fyrstu stuðningsmönnum Hitlers, segir í illa skrifuðum bæklingi frá 1924 að meðal annarra verka, þá hafi Hitler lesið bók Frakkans Vacher de Lapouge, L'Aryen, Son Role Social (Aríinn, hlutverk hans í samfélaginu), sem kom út 1899. Það er eins og Hitler sjálfur tali þegar Lapouge segir í bókinni: "Hugmyndin um réttlæti … er blekking. Það fyrirfinnst ekkert nema afl." Og "kynþátturinn—þjóðin—er allt."

Ekki er ástæða til að fjölyrða hér um kynni Hitlers af Nietsche og Schopenhauer. Auk þessara sviða, þá var Hitler vissulega vel að sér í geopolitics (landafræði-pólitík), eins og hún var sett fram af höfundinum, Englendingnum Sir Halford Mackinder, og þýskum lærisveini, Karl Haushofer. Geo-politics, sem í dag er tiltölulega óþekkt speki, var byggð á þeirri kenningu að utanríkisstefna lands væri ákveðin með hliðsjón af legu, náttúruauðlindum, hráefnum og tækifærum, en ekki pólitískri uppbyggingu eða viðhorfum. Karl Haushofer (1869–1946), sem seinna varð kennari, ráðunautur og vinur Rudolf Hess, heimsótti Hitler í Landsberg fangelsið.

Samkvæmt orðum Hitlers sjálfs, var hann orðinn svarinn óvinur kenninga Marx og algjör gyðingahatari um það leyti er hann yfirgaf Vínarborg. Lífsskoðanir hans drógu mjög dám af félagslegum Darwinisma og þjóðernisstefnu. Hann sá þjóðfélagið sem vígvöll þar sem einstaklingar og hópar börðust þindarlaust með afli og slægð fyrir forgangsréttindum.

Eftir að austurríski herinn hafði dæmt Hitler óhæfan til að gegna herþjónustu fór hann til Munchen og gekk í þýska herinn. Í stríðslok snéri hann til herdeildar sinnar í Munchen, þar sem hann hafði með höndum hinn ómerkilegasta starfa. Í júní 1919 sótti hann fyrirlestra í pólitískum áróðri við Munchen háskólann, og það var þar sem ofstæki hans og mælska vöktu athygli Karl Mayr sem bauð honum starf við fræðsludeild hersins. Hlutverk Hitlers þar var að innprenta þjóðernishyggju og andsósíalisma hjá hermönnum sem voru að snúa heim. Þótti hann bera af öðrum kennurum í mælsku og sannfæringarkrafti.

Auk þess að vera kennari eða leiðbeinandi á daginn, vann Hitler sér inn aukapening með því að stunda njósnir á kvöldin fyrir herstjórnina um ýmsar pólitískar hreyfingar. Þannig komst hann fyrst í kynni við Þýska verkamannaflokkinn, sem þá var ákaflega lítilfjörlegur. Seinna var nafninu breytt og flokkurinn varð þekktur undir styttu heiti—Nasistaflokkurinn.

Hitler yfirgaf herinn í mars 1920 og helgaði flokknum alla krafta sína. Hann bauð sig fram sem leiðtogi flokksins og sigraði. Árið 1921 fer hann til Berlínar til að halda ræðu í svokölluðum Þjóðarklúbbi, sem var ákaflega íhaldsamur, og hér kemst hann fyrst í sambandi við iðjuhölda og kaupsýslumenn Þýskalands. Þessum samböndum fjölgaði jafnt og þétt á næstum árum, og meðal þeirra er gáfu nasistum peninga voru Fritz Thyssen, sem gaf t.d. 100 þúsund gullmörk 1923, Alfred Hugenberg (blaðaútgefandi) og Alfred Krupp (þungaiðnaður). Nokkuð víst þykir að Hitler hafi farið til Sviss 1923 í sömu erindagjörðum. Þá heldur Berliner Tageblatt því fram í desember 1922 að Henry Ford sé að fjármagna nasista.

Misheppnað bjórkjallarabyltingin 1923, sem Hitler stóð að, bar nafn hans í fyrsta skipti yfir heimsbyggðina, en kom honum einnig í Landsberg fangelsið um skamma hríð, þar sem hann með hjálp Rudolf Hess skrifaði Mein Kampf.

Mein Kampf er áhugavert rit á sinn sorglega hátt vegna þess að það er frábær sönnun fyrir hve litaðar skoðanir Hitlers voru af félagslegum Darwinisma, mannkynbótafræðinni og annarlegum kynþáttakenningum. Hér mætum við kunnuglegum kenningum þessara þriggja hópa: miskunnarlausri baráttu allra lífsvera; sigri hins sterka yfir þeim veika; grimmu tillitsleysi fyrir rétti annarra; gömlu gyðingaplágunni; hugmyndinni um ræktun ofurmenna, o.s.frv.

Auk falsana, huldusagna og sjálfsupphafningar, þá er að finna í bókinni áætlun Hitlers. Hér fjallar hann í smáatriðum um áróður, leiðtogareglu (Fuhrer prinzip), skipulag og uppbyggingu flokksins og áætlanir hans fyrir þjóðina. Og eftir að hann var látinn laus úr Landsberg fangelsinu í desember 1924 hóf hann að leggja grunninn að skuggaráðuneyti sínu.

Skuggaráðuneytið nær völdum

Innan vébanda flokksins voru settar á laggirnar stjórnarskrifstofur og stofnanir sem líkust í öllu löglegri ríkistjórn og annarri stjórnsýslu landsins. Flokksmenn voru skipaðir í fjölmargar stöður, t.d. á sviðum mennta, dómsmála, heilbrigðis- og kynþáttamála, og skipulagðar voru nasistastofnanir fyrir lækna, kennara, blaðamenn og aðrar mikilvægar starfsstéttir.

Öll þessi undirbúningsvinna kom nasistum mjög til góða þegar þeir náðu völdum 1933 og þeir voru fljótir að styrkja sig í sessi. Aðrir hópar, sem einnig voru vel undirbúnir, gripu boltann á lofti og juku vald sitt og áhrif. Áætlunin var tilbúin og nú var aðeins að hrinda skriðunni af stað. Tímarit Samtaka mann kynbóta og kynþáttahollustu fagnaði valdatöku Hitlers ákaft og þóttist himinn hafa höndum tekið.

Innanríkisráðherrann, Wilhelm Friek, sótti ráðstefnu um mannkynbætur í júní þetta sama ár og sagði við það tækifæri, að fjöldi treggáfaðra og vanskapaðra þýskra barna væri gífurlegur. Hann hélt áfram og sagði það mat sérfræðinga, að fimmti hver Þjóðverji væri líffræðilega gallaður. Standa ætti í vegi fyrir getnaði hjá þessu fólki, því ekki væri óskað eftir börnum þess lengur.

Merkisberar dauðans unnu mikinn sigur 14. júlí 1933, aðeins fjórum mánuðum eftir valdatöku nasista í mars. Fyrir þann tíma, samkvæmt túlkun flestra dómara, hafði verið ólöglegt að framkvæma vönun á grundvelli mannkynbóta. Nú var þessu algjörlega snúið við með "lögum um hindrun arfgengra sjúkdóma afkvæma," sem voru betur þekkt sem geldingarlögin. Höfuðsmiður þessa laga var Ernst Rudin, prófessor í geðlækningum við háskólann í Munchen og forstjóri við Kaiser-Wilhelm stofnununa, sem varð fræg fyrir furðulegar rannsóknir sínar (heitir Max Planck stofnunin í dag).

Skömmu eftir að geldingarlögin voru samþykkt, skrifaði Rudin ásamt dr. Falk Ruttke og Arthur Giitt grein um túlkun þeirra, en þeir tveir síðarnefndu störfuðu í innanríkisráðuneytinu. Lögin, sem tóku gildi 5. jan. 1934, voru ákaflega yfirgripsmikil og náðu til eftirtalinna einstaklinga í þjóðfélaginu:

Hvern þann er þjáðist af arfgengum sjúkdómi mátti gelda með skurðaðgerð ef vænta mætti, með hliðsjón af reynslu læknisfræðinnar, að afkvæmi viðkomandi myndi þjást af alvarlegum andlegum eða líkamlegum sjúkdómi
Einstaklingar sem voru greindir með einn eða fleiri eftirfarandi sjúkdóma voru taldir erfðafræðilegir smitberar:

Meðfæddan vanþroska
Tvíklofa
Oflætis-depurð (Manic-depressive)
Arfgenga flogaveiki
Arfgenga blindu
Arfgengt heyrnarleysi
Slæma, arfgenga líkamsgalla

Auk þess mátti geld a fólk sem var haldið slæmri drykkjusýki.

Lögin gerðu ráð fyrir umsókn frá þeim einstaklingi sem óskaði geldingar, og ef hann var talinn óhæfur til að sjá um sig sjálfur, vegna aldurs eða gáfnafars, gat löglegur umboðsmaður sótt um.

Læknar gátu einnig sótt um geldingu fyrir skjólstæðinga sína. Ef um var að ræða fanga eða sjúklinga á sjúkrahúsum eða geðveikrahælum, gat yfirmaður viðkomandi stofnunar sótt um. Heilu réttarkerfi með undirrétti og hæstarétti var komið á laggirnar. Venjulega réðu einn dómari og tveir læknar (oftast geðlæknar) úrslitum um frjósemi manna. Eins og við önnur réttarhöld mátti kalla til vitni og sérfræðinga.

Lögin mæltu svo fyrir, að ef rétturinn dæmdi mann til geldingar, og hann mótmælti (og var ekki eini umsækjandinn), þá mátti kalla á lögreglu og belta valdi. Bandaríkjamaðurinn Lothrop Stoddart, félagslegur Darwinisti og kynþáttakuklari, heimsótti Þýskaland til að kynna sér ríkisrekna heilbrigðisþjónustu þar í landi og geldingarréttina. Hann segir í bók sinni um ferðalagið, að í samtali við ungan, heiðarlegan mann, sem var I forsvan fyrir berkladeild á sjúkrahúsi hafði honum verið sagt að:

"Meðferð á berklasjúklingi ræðst að nokkru leyti af félagslegu mikilvægi hans. Ef hann er mikilvægur borgari og tilfelli hans er læknanlegt, þá er engu til sparað. Ef hann er úrskurðaður ólæknandi, er honum auðvitað látið líða vel, en ekkert sérstakt er gert til að reyna að lengja líf hans hið minnsta, sem myndi ekkert gagn gera þjóðfélaginu eða honum sjálfum. Þýskaland getur aðeins nært ákveðinn fjölda lífa á hverjum tíma."

Stoddart, sem heimsótti geldingarrétt í Berlin-Charlottenburg og ræddi við serfræðinga á borð við Eugen Fischer, Fritz Lenz og Hans Gunther, virtist mjög ánægður með ástand þessa mála í Þýskalandi. Hann vitnar í Gunther, sem segir:

Hin norræna fyrirmynd er oss hugsjón sameiningar. Það, sem er sameiginlegt öllum þýskum kynþáttum, er norræn lyndiseinkunn. Spurningin snýst ekki svo mjög um hve norrænir við erum á þessu augnabliki; spurningin sem við verðum að svara er hvort við höfum kjark til að færa óbornum kynslóðum veröld sem hefur hreinsað kynþættina.

Stoddard heldur áfram og segir:

Án þess að ég sé að reyna að hrósa þessari mjög svo umdeildu kynþáttakenningu (sambandi við gyðingana), þá er sanngjarnt að segja, að mannkynbótaáætlun nasistastjórnarinnar í Þýskalandi er sú djarfasta og umfangsmesta, sem nokkur þjóð hefur lagt út í.

Stoddart gefur lýsingar á ýmsum hliðum mannkynbótanna í Þýskalandi. Hann tekur einnig eftir, að stöðugum áróðri er haldið uppi til að innræta "kynþáttameðvitund" hjá þjóðinni.

Og líkt og geldingarlögin hafa ekki verið nægilega víðtæk, þá var ákveðið 24. nóvember 1933 að "síbrotamenn gegn opinberu siðgæði" skyldu vanaðir. Skilgreining stjórnvalda á glæp gegn opinberu siðgæði fól í sér "kynþáttamengun."

Ljóst er af atburðum næsta ára, að "merkisberar dauðans" höfðu í huga miklu róttækari aðgerðir en einfalda geldingu við lausn félagslegra vandamála þjóðfélagsins.

Nurnberglögin

Þýskaland árið 1933 var einstakt dæmi um í hvers konar pólitísku andrúmslofti dauðahreyfingarnar (mannkynbóta—geðhollustu—kynþáttar) fengu þrifist. Efnahagslegar aðstæður voru alls ekki ólíkar því er gerðist víða annarsstaðar, en hvergi voru yfirvöld eins hjálpleg við að skapa þessu einkennilega fólki paradís mannkynbóta. Þótt geldingarlögin táknuðu í augum þessa fólks meiri háttar sigur í baráttunni fyrir andlega heilbrigðu samfélagi, þá var enn aðgerða þörf til að tryggja hreinleika stofnsins. Þær komu 1935 með svokölluðum Nurnberglögum.

Gyðingaofsóknir nasista voru ólöglegar með öllu fyrir 1933. Eftir að þeir komust til valda byrjaði löggjafinn að sverfa markvisst að gyðingum. Fyrst var að reyna að skilgreina hvað "óaríi" merkti. Næst voru spurningalistar sendir öllum opinberum starfsmönnum og þeir krafðir nákvæmra upplýsinga um ætterni sitt. Loks voru allir "óaríar" á launaskrá ríkisins reknir.

Ruddalegar gyðingaofsóknir héldu þó stöðugt áfram, en í óþökk flokksforustunnar, sem vildi leysa "vandann" á löglegan máta. Jafnvel Julius Streicher, sá frægi og blygðunarlausi gyðingakvalari, fordæmdi þessar ólöglegu ofsóknir—og gekk svo langt að segja, að illvirkjarnir væru sjálfir gyðingar!

Smiðshöggið var rekið á afmælishátíð flokksins 15. september 1935 þegar Göring, við mikinn fögnuð viðstaddra, las svokölluð Nurnberglög. Með þessum nýju lögum gerðu nasistar sér lítið fyrir og skiptu þjóðinni í tvo gæðaflokka: Annars vegar voru réttlitlir "þegnar" ríkisins, hins vegar þeir sem höfðu fullan ríkisborgararétt og stjórnmálaleg réttindi. Allir gyðingar höfðu verið gerðir að annars flokks borgurum með einu pennastriki.

Annar hluti laganna—"til verndunar þýsku blóði og þýskum heiðri"—átti að tryggja þjóðinni hreinan kynstofn um alla framtíð. Þar er lagt blátt bann við kynferðislegum samförum á milli "þegna" og "ríkisborgara", en þessu ákvæði var sérstaklega beint gegn gyðingum.

Ekki þarf að taka fram, að mannkynbótasinnar, með Ernst Rudin í fararbroddi, fögnuðu ákaft. Stórveldi aría var í sjónmáli Og brátt var ekki einu sinni nóg að hafa rétta sellubyggingu, því nú bar það vott um "óarísku" að vera á annarri skoðun en nasistar og geðlæknar. Þannig urður allir minnihlutahópar sjálfkrafa óvinir ríkisins. Nasistar byrjuðu á að saxa minnstu hópana og færðu sig svo upp á skaftið. Þessi aðferð gerði það að verkum, að stærri hóparnir lifðu alltaf í þeirri sjálfsblekkingu að röðin kæmi aldrei að þeim. Ef nasistar hefðu byrjað á hinum endanum þá hefðu allir vitað hvert stefndi og sameinast áður en þeir náðu öllum tökum á samfélaginu.

Meðal óæskilegra minnihlutahópa voru sígaunar, vottar Jehóva, frímúrarar og kristnir. Þessir hópar áttu það sameiginlegt að þeir trúðu á andleg verðmæti og höguðu lífi sínu samkvæmt því. Þeir voru því ólíklegir til að ganga galvaskir inn í draumaheim nasista og geðlækna

Maðkar í mysunni

Eftir allt það sem undan er gengið, þá gæti maður ætlað að forustulið Nasistaflakksins hafi verið skipað ljóshærðum og bláeygðum aríum. Eða voru maðkar í mysunni?

Oft hefur því verið haldið fram að í æðum foringjans sjálfs hafi runnið gyðingablóð. Og víst var það dularfullt þegar Hitler lét leggja fæðingarbæ sinn í rúst í æfingum þýska hersins 1938. Með íbúana tvist og bast og þorpið í rúst þá var erfitt fyrir ættfræðinga að athafna sig og sanna nokkuð.

Böðullinn frægi, Reinhard Heydrich, var iðinn við að rekja ætti nasistaforingja sem hann hafði ástæðu til að ætla að væru ekki "hreinir." Hann hélt m.a. skýrslu um Hitler sem var eyðilögð 1944 (eftir morðið á Heydrich). Himmler, sem var yfirmaður Heydrich, komst fyrst á skýrslu hjá honum 1933 þegar Heydrich frétti af nautgripasala frá Wurttemberg, gyðingi sem hafði komið til höfuðstöðva lögreglunnar í Munich og spurt eftir frænda sínum, nýja lögreglustjóranum Heinrich Himmler. Starfsliðið flýtti sér að gera Himmler viðvart, en því til mikillar furðu lét hann sleppa gyðingnum og skipaði svo fyrir, að hann skyldi ekki áreittur í framtíðinni. Mægðir Himmlers við gyðinga voru aldrei upplýst ar nema að litlu leyti og skýrslur Heydrich gufuðu upp við fráfall hans.

Og kannski er það dæmigert fyrir alla vitleysuna, að Heydrich sjálfur—mesti gyðingahatari nasista og einn kaldrifjasti óþokki mannkynssögunnar—var grunaður um að hafa gyðingablóð í æðum.

Himmler og Heydrich. Voru þeir báðir af gyðingaættum? Heydrich var veginn úr launsátri af skæruliðum. Himmler reyndi að flýja 1945 en grunur féll á hann vegna þess að hann var með of góða falsaða pappíra! Möppudýrið vissi ekki að flestir flóttamenn voru skilríkjalausir. Hann gleypti blásýru á staðnum.

Bakari í Halle, fæðingarborg Heydrich, sagði vinum að amma Heydrich, Sara, sem hann sagðist hafa þekkt persónulega, hefði verið gyðingur. Heydrich kærði hann fyrir slúður og bakarinn gat ekki lagt fram nein skjöl máli sínu til staðfestingar. Þegar lögfræðingur hans flétti upp í fæðingaskrám Halle, þá kom í ljós að allar fæðingar í mars 1904 voru horfnar á dularfullan hátt (Heydrich fæddist auðvitað í mars 1904).

Í bókinni The Secret Front, segir Wilhelm Hoettle, að þegar Heydrich fékk traustan S.S. mann til að stela öllum skjölum sem vörpuðu birtu á ætterni hans, þá hafi honum yfirsést legsteinn í kirkjugarði í Leipzig, sem á stóð Sara Heydrich. Þegar hann loks áttaði sig á þessu, sendi hann sama mann til að fjærlægja steininn. Það var gert um nótt og tókst giftusamlega. Honum var varpað í næstu á og Heydrich lét síðan höggva nýjan stein með áletrun inni "S. Heydrich" (Sara er gyðinganafn). Kvittun frá legsteinagerðinni fannst í skrifstofu Heydrich eftir að styrjöldinni lauk.

Spurningin um ætterni Heydrich kom upp aftur 1935 og 1937. Annar "slúðrarinn" hafði vit á að draga orð sín til baka í tíma, en hinn hvarf sporlaust inn í fangabúðir og sást aldrei meir.

Þannig stóðu málin hjá þessum þremur háttsettustu og frægustu gyðingahöturum aríaríkisins—foringjanum, yfirmanni S.S. og "böðlinum" ("Hangman Heydrich").

forsíða | framhald